zondag 21 juli 2019

De Noord/Zuidlijn in 50 feiten en cijfers

Duco Vaillant

Hiep hiep hoera! De Noord/Zuidlijn is 1 en werd vandaag, precies een jaar geleden, feestelijk geopend. Afgelopen donderdag blikten we al terug op het eerste jaar van de Noord/Zuidlijn, vandaag – op de echte verjaardag – publiceren we een lijst van vijftig feiten en wetenswaardigheden.

1. De reis van Noord naar Zuid – en andersom – duurt 15 minuten.

2. Dagelijks maken 105.000 reizigers gebruik van de Noord/Zuidlijn. De drukste dag was Koningsdag met 130.000 reizigers.

3. 69% van het tracé van de Noord/Zuidlijn bevindt zich ondergronds. Daarmee is de Noord/Zuidlijn de enige lijn in Nederland waarvan meer dan de helft ondergronds ligt.

4. De gemiddelde snelheid van de Noord/Zuidlijn is 37km/uur. Dit is inclusief stoppen, in- en uitstappen.

5. Reizigers geven de Noord/Zuidlijn gemiddeld een 8,4 in de OV-klantenbarometer.

6. In 2008 zijn op de Vijzelgracht 6 wevershuizen tot 20 cm verzakt. Deze zijn in 2011 en 2015 weer opgevijzeld, waarna ze zijn hersteld.

7. Voor de Noord/Zuidlijn zijn 4 boormachines gebruikt. Totaal is hiermee 6.228 meter aan tunnels geboord.

8. De meeste namen (Noortje, Gravin en Molly) van de boormachines zijn bedacht door Amsterdamse schoolkinderen uit Noord, Centrum en Zuid. De laatste naam is bedacht door Amsterdammers via deze website: Victoria.

9. De tunnels zijn in 587 dagen geboord.

10. Gemiddeld werd er 10,6 meter per dag aan tunnels geboord en gebouwd.

11. De geboorde tunnels bestaan uit 24.858 tunnelelementen.

12. Een boormachine heeft 3000 pk nodig om vooruit te komen. Dat is de kracht van zo’n 3 formule 1 wagens van Max Verstappen.

13. De boormachines wegen zo’n 870 ton per stuk. Dat is hetzelfde als ruim twee geladen Boeings 747.

14. Bij station Noord zijn 1.636 koud gebogen glasplaten gebruikt in de kapconstructie.

15. Er zijn 3.000 houten heipalen onder Amsterdam Centraal verwijderd om de Noord/Zuidlijn-tunnel te bouwen.

16. Metrostation Amsterdam Centraal heeft met de komst van de Noord/Zuidlijn maar liefst 38 roltrappen. Geen enkel station op het Amsterdamse metronet heeft zoveel roltrappen.

17. In totaal is er 119.626.655 kilo staal gebruikt. Genoeg om maar liefst 16 Eiffeltorens te bouwen.

18. De Noord/Zuidlijn telt 92 roltrappen, 4 rolpaden, 27 liften.

19. Ruim 1,5 miljoen ton beton is er voor de Noord/Zuidlijn gebruikt. Om dit te transporteren zijn 57.156 betonvrachtwagens nodig. Als je deze vrachtwagens direct achter elkaar zou zetten, kan je een aaneengesloten file van 772 km maken van Amsterdam naar Bazel in Zwitserland.

20. In station Vijzelgracht bevinden zich de langste roltrappen – 6 stuks – van de Benelux. Ze zijn maar liefst 47 meter lang.

21. Het duurt ongeveer een minuut om deze lange roltrappen af te dalen als je stilstaat.

22. Voor het kunstwerk in de metrohal bij CS, heeft kunstenares Jennifer Tee maar liefst 100.000 tulpenblaadjes gebruikt.

23. De archeologen hebben 697.235 vondsten gedaan bij de Noord/Zuidlijn. 66,7% vondsten zijn bij het Damrak opgegraven, 33% bij het Rokin en 0,3% op andere locaties.

24. Zo’n 10.000 vondsten worden nu permanent tentoongesteld tussen de roltrappen bij station Rokin. Aan beide kanten van het station zijn twee enorme vitrinekasten gebouwd, waar de vondsten in liggen.

25. Het boek ‘Spul’ dat de archeologen hebben gemaakt, is in 2019 uitgeroepen tot het mooiste boek ter wereld door de Stiftung Buchkunst in Leipzig.

26. De Noord/Zuidlijn heeft 3,1 miljard euro gekost. Gemeente Amsterdam heeft bijna 1,9 miljard euro daarvan betaald, het Rijk 1,1 miljard euro en de Vervoerregio 150 miljoen euro.

27. De bouw, het testen en proefrijden heeft 5.569 dagen geduurd. Van 22 april 2002 tot de opening op 21 juli 2018.

28. Er zijn met de Noord/Zuidlijn meerdere architectuurprijzen gewonnen door Benthem Crouwel Architects: De Gouden A.A.P., ARC18 Architectuur Award en BNA Beste Gebouw van het Jaar.

[object Object]

Het kunstwerk van Marjan Laaper met het hoofd van Ramses Shaffy in station Vijzelgracht.

Foto: Foto: Wiebke Wilting

29. Het diepste station is station De Pijp. Het station ligt op 26,5 meter diepte.

30. De bijnaam van de M5-metro op de Noord/Zuidlijn is de GVR – Grote Vriendelijke Reus. Het zijn de hoogste metro’s ter wereld. Niet zo gek, want we zijn ook het langste volk ter wereld.

31. In de vloer bij station Noord heeft de kunstenaar Harmen Liemburg een gigantisch kunstwerk gemaakt, met als thema ‘landelijk Noord’. Harmen: “Het is eigenlijk een gigantisch stripverhaal. Zo is het weliswaar niet bedoeld, maar de afbeeldingen sluiten wel op elkaar aan. Als kijker stap je van het ene thema naar het andere.”

32. Station Noord ligt op 16 meter hoogte.

33. Bij de Noord/Zuidlijn is overal 4G-verbinding. Om dit te realiseren zijn er 194 antennes aangebracht en zijn er 11,5 km aan lekkende kabels opgehangen, zodat de dekking voor mobiel internet optimaal is.

34. Er zijn 165 OV-chippoortjes geplaatst op de 7 gloednieuwe stations van de Noord/Zuidlijn.

35. De OV-chippoortjes bij de Noord/Zuidlijn, zijn als eerste ter wereld voorzien van een 3D-sensor. Door het plaatsen van deze sensoren ‘weet’ de poort – die zich onder de sensor bevindt – precies hoelang het poortje moet openen om een reiziger door te laten.

36. Het diepste punt waar je als reiziger komt, is de tunnel tussen Rokin en Vijzelgracht. Je bevindt je dan op 31,7 meter onder NAP naast de Munttoren.

37. Het diepste constructiepunt betrof het boren van de nieuwe funderingspalen onder Amsterdam Centraal met een diepte van 61 meter onder NAP.

38. Op een 27 meter breed scherm is de weersverwachting van morgen in een Hollands landschap te zien in de Noord/Zuidlijn-kathedraal (ofwel het perron bij CS). Dit kunstwerk is bedacht door kunstenaar David Claerbout.

39. In station Rokin wordt op dit moment een fietsenstalling gebouwd voor 260 fietsen. Naar verwachting zal deze in het najaar van 2019 gereed zijn.

40. In station Rokin wordt ook een parkeergarage gebouwd voor 290 auto’s. Er bevinden zich straks 5 parkeerlagen boven het perron.

41. In de ruimte boven station Rokin is een zogenoemd ‘bergbezinkbassin’ aangelegd, deze dient als overloop voor de afvoer van overtollig regenwater.

42. De tram op het Rokin krijgt zijn stroom tegenwoordig ook van het station. Het bovengrondse elektriciteitshuisje is weggehaald en ondergronds is een nieuwe gebouwd.

43. De Noord/Zuidlijn kent weinig vertraging en uitval. De punctualiteit van de Noord/Zuidlijn is met meer beter dan 98% hoog en de uitval is met 0,6% lager dan bij de andere metrolijnen.

44. In de tunnel bij de Sixhaven is het plafond 50 centimeter hoger. De vloer is waterpas en de tunnel breder. Zodoende kan hier in de toekomst toch nog een station worden gebouwd in de tunnel.

45. De Noord/Zuidlijn kent droge blusleidingen die altijd zijn gevuld met water, zodat ze meteen blusklaar zijn en je niet eerst moet wachten totdat ze gevuld zijn. Wel moet de brandweer deze leidingen aansluiten als ze deze willen gebruiken.

46. De Noord/Zuidlijn is niet de eerste Noord/Zuidlijn-metro van Nederland. De eerste Nederlandse metrolijn in Rotterdam werd ook de Noord/Zuidlijn genoemd. Met 5,9 km bij de oplevering was deze een stuk korter dan de Amsterdamse Noord/Zuidlijn (9,7 kilometer).

47. De roltrappen en rolpaden van de Noord/Zuidlijn die blootstaan aan het weer, kunnen worden verwarmd. Dit om ijsvorming bij koud weer te voorkomen. De roltrappen zijn voorzien van een thermostaat om energieverspilling te voorkomen.

48. De Lijnbaansgracht bij station Vijzelgracht loopt over het station. In feite fungeert het station hier dus als een aquaduct.

49. Om stalen kolommen brandwerend te maken, gebruiken we Fendolite. Dit is een brandwerend spuitmateriaal dat hoofdzakelijk bestaat uit cement en de mineraal vermiculiet. Vermiculiet neemt veel vocht op om het daarna weer langzaam af te geven. Deze eigenschap is ook erg handig bij het tuinieren.

50. Tot slot: voor de bouw van de Noord/Zuidlijn is voor het eerst ter wereld een tunnel onder een gebouw afgezonken. Dit is ook nog eens gedaan onder het drukste monument van Nederland, namelijk Amsterdam Centraal. Ook dit stuk tunnel heeft een naam meegekregen: Priscilla.

Heeft u vragen? Stel ze hier.

28 december 2019 | 00:12

Jan.Meeuwenberg

Geweldig om weer eens terug te kunnen blikken naar het prachtige werk van de bouw van de N/Z-lijn. Interessant die lijst met 50 feiten en cijfers.

Veel mensen die nu gebruik maken van de Metro weten niet wat er in al die jaren van de bouw zoal gebeurt is, veel volgers die vanaf het begin het meegemaakt hebben zijn net zoals ik bofkonten om vele mooie momenten van rondleidingen en meer interessante dingen meegemaakt te hebben, dat zullen we nooit meer meemaken zo’n mooie en bijzonder project. Een eventuele Oost/West-lijn zal minder spectaculair zijn, niet onder een station door of onder water zoals het IJ. Een interessant en professioneel filmpje bij dit artikel mag wel gezegd worden.

27 december 2019 | 23:26

JM

@Johan Siemons

Dat zijn vragen waarop wij hier tegenwoordig geen antwoord meer hoeven te verwachten.

23 december 2019 | 11:43

johan siemons

@JM………..

is de stroom dan ook in delen op te knippen ?

23 december 2019 | 08:31

JM

Maandenlang is er getest met alternatieve dienstregelingen en het opknippen van de NZ-lijn bij incidenten.

Dan gebeurt er een keer wat maar wordt in plaats daarvan de hele lijn vijf uur lang stilgelegd;

https://www.parool.nl/amsterdam/noord-zuidlijn-rijdt-niet-door-aanrijding~b6dd1630/

27 juli 2019 | 23:23

@DucoLaten we de verwachtingen bij de opening vergelijken bij wat er precies een jaar later gerealiseerd is. En wat de ontwikkelingen zijn.

26 juli 2019 | 17:45

Frank Driessen

Duco, bedankt voor dit leuke stukje. Het laat weer zien hoe zeer jij de lopende encyclopedie bent van de NZ lijn. 

29 juli 2019 | 14:25

Duco

@Frank Driessen
Ik wist niet alles meer uit mijn hoofd hoor. Gelukkig hebben we een mooi archief. 🙂

24 juli 2019 | 12:37

foxy

mooi 

23 juli 2019 | 18:58

Jan.Meeuwenberg.

Wat mij opgevallen is, en wat ik me al gelijk afvroeg is, wat de zin is van die naamplaatjes bij de perrons (op de wanden)van elk station (ondergronds), bijvoorbeeld bij Station Rokin, als er een meter tussen zit van die bordjes dan is het veel. en gekker is dat de afmeting van die bordjes ook al aan de kleine kant is, als het 10 bij 5cm is dan is dat veel, wie meet het een keer op, ik kom de eerste tijd daar even niet meer. Maar wat heeft het voor zin die overbodige vele naamplaatjes wat met een beetje slechte ogen moeilijk te lezen is uit de Metro? Maar daar zal wel over nagedacht zijn.

29 juli 2019 | 14:36

Duco

@Jan.Meeuwenberg.
Bij station Rokin, Vijzelgracht en De Pijp er kleine naambordjes ter hoogte van het raam zodra er een metro staat. Vanuit de metro is fijn om te weten waar je op dat moment bent. Als je in de metro zit, en je stopt vlak langs een wand, dan is het makkelijker om te lezen als je veel, maar kleine bordjes hebt, dan grote, maar veel minder borden.

23 juli 2019 | 09:27

j.siemons

@Jan.Meeuwenberg.

begint mijn “gezeur” over het unieke karakter toch een beetje te beklijven ? 🙂

22 juli 2019 | 22:38

Jan.Meeuwenberg.

Alle trouwe volgers vanaf het begin, gefeliciteerd met het een jarig bestaan van de N/Z-lijnWe hebben toch maar veel interessante bouw-fases kunnen volgen, wat we niet meer zullen meemaken in deze vorm. zoals het afzinken van een tunnel onder een gebouw.Maar wie weet, als het in Amsterdam al bewezen is dan gaan ze het misschien elders in de wereld ook wel eens proberen.

22 juli 2019 | 16:10

@Duco Vaillant, Vervoerregio Amsterdam: Dank! iPad mini 4, iOS 12.2.

22 juli 2019 | 15:20

En hoe zit het met de verwachtingen van het aantal verwachte passagiers en hoeveel er nu zijn?

23 juli 2019 | 09:51

Duco

@ReindeR Rustema
Bedoel je dan hoeveel reizigers we nu verwachten? Of bedoel je op basis van een oude voorspelling, van bijvoorbeeld 2015?.

22 juli 2019 | 15:03

n-evo

En ook nu gebeurde het weer. 😉

22 juli 2019 | 15:03

n-evo

@Duco Hier speelt hetzelfde probleem: harde returns kunnen gemaakt worden in het tekstveld maar verdwijnen na het versturen van de reactie.Ik gebruik Safari 12.1.1 op macOS Mojave v10.14.5.

22 juli 2019 | 14:43

Jan.Meeuwenberg.

Veel indrukwekkende informatie door Duco verzameld, wat ik me nu nog afvraag is hoeveel vluchtschachten zijn er totaal.Ook al kost deze prachtige lijn 3,1miljard, ik schrok ervan dat de Zuidas 1,4miljard zou gaan kosten, en dat het wel eens 100miljoen duurder kan gaan worden door veel tegenslagen, heb ik dat goed gezien? Dan is de N/Z-lijn waar veel meer technische hoogstandjes zijn verricht zijn geld meer dan waard, of zie ik dat niet goed?

22 juli 2019 | 15:35

Duco

@Jan Meeuwenberg
Er zijn totaal 24 vluchtwegen vanuit de tunnels. De helft daarvan gaan naar boven, de andere helft van de ene naar de andere tunnel (9 onder het IJ, onder het Beursplein, de Munt en Keizersgracht).

Techniek is ‘maar’ een onderdeel om van een project een succes te maken. In het kennisprogramma van de Noord/Zuidlijn zijn ‘communicatie & omgeving, management, projectbeheersing, politiek en techniek’ als 5 peilers benoemd tot het succesvol afronden van zo’n project.

22 juli 2019 | 14:27

n-evo

@Duco Ja precies, die toevoeging maakt het feitje een stuk minder special.

22 juli 2019 | 14:23

Duco

@trolly

Ik heb je post aangepast. Even testen of ik hetzelfde probleem heb.

22 juli 2019 | 13:56

@Duco Vaillant, Vervoerregio Amsterdam: In de categorie klein leed: de harde returns verdwijnen uit mijn teksten, waardoor ze onleesbaarder worden dan bedoelt. Is daar iets aan te doen, en kan je er een paar terugzetten voor de laatste apenstaartjes in mijn vorige post? Dank!

22 juli 2019 | 14:37

Duco

@trolly
Op welk systeem en met welke browser maak je je posts? Ik kan het probleem niet direct reproduceren.

22 juli 2019 | 13:52

@Duco Vaillant, Vervoerregio Amsterdam: Verbaast me niet dat je dat nog weet. Je zal het ongetwijfeld vaak verteld hebben.

@Bert van Elswijk: Als je maar niet denkt dat ik de namen van die dames uit m’n hoofd weet — daar gebruik ik toch echt het onvolprezen interweb voor 🙂

@johan siemons: Het verschil tussen personen van enige betekenis (waarbij ik me overigens soms afvraag of zo’n bordje in verhouding staat tot de prestatie, maar soit) en tunneldelen is, dat die laatsten een monument op zichzelf vormen. De Fransen zijn ook niet zo mal om op de Eiffeltoren een bordje “Tour Eiffel” te schroeven.

22 juli 2019 | 11:16

n-evo

“3. 69% van het tracé van de Noord/Zuidlijn bevindt zich ondergronds. Daarmee is de Noord/Zuidlijn de enige lijn in Nederland waarvan meer dan de helft ondergronds ligt.”Het is niet ook de kortste metrolijn van Nederland?

22 juli 2019 | 14:21

Duco

@n-evo
Het is inderdaad ook de kortste lijn van Nederland inderdaad.

22 juli 2019 | 11:15

johan siemons

@Duco Vaillant, Vervoerregio Amsterdam

ik blijf zeggen dat het afzinken van tunneldelen in water regelmatig plaatsvindt . het invaren en afzinken onder een treinstation ( waar water onder is ingebracht ) is andere koek en blijft uniek .

22 juli 2019 | 11:07

johan siemons

@trolly

heeft u wel eens in frankrijk door de straten gewandeld en is het u toen opgevallen dat bij menig franse schrijver of anderszins op de gevels is te zien dat deze daar heeft gewoond ? zoiets is heel gewoon en een buitengewone inspanning als het onder het station invaren van een tunneldeel heeft toch ook recht op een “bordje” ? ik citeerde toch ook de internationale media die de moeite hadden genomen om er verslag van te doen ?

22 juli 2019 | 10:39

trolley;zo ken ik mijn pubquizteammaat weer!

22 juli 2019 | 10:37

trolley: 🙂

22 juli 2019 | 00:37

Nee Jan, er zijn vier tunneldelen afgezonken: Priscilla, Wendy, Hilly en Nienke. Waar de laatste drie delen alleen vanuit de rijdende metro kunnen worden bekeken, is de eerste heel goed van dichtbij te zien. Het is namelijk het deel van metrostation Centraal waarin zich de perrons van de NZL bevinden.Gelukkig is dergelijke informatie prima terug te vinden in vele digitale bestanden, want om tegen de vergeetachtigheid van enkelen overal bordjes op te gaan schroeven gaat wel erg ver.

22 juli 2019 | 10:11

Duco

@trolly
Klopt! En om een of andere reden weet ik nog uit mijn hoofd dat Wendy, Hilly en Nienke 141 meter lang zijn en Priscilla 136 meter lang. 😀

21 juli 2019 | 22:26

Jan.Meeuwenberg.

@toemiee:Was er geen sprake van 3 tunneldelen, moeten die andere twee ook niet benoemd worden, ik kon zo gouw de namen niet meer herinneren., en vinden. wat lijkt het alweer lang geleden dat ik daar ook uren heb staan kijken. Ik blijf zeggen het mooiste project van de eeuw. Ach ja de deltawerken was natuurlijk ook geweldig.

21 juli 2019 | 22:19

johan siemons

@toemiee

kijk jan meeuwenberg , deze redenering spreekt mij aan . zo bedoel ik het !

21 juli 2019 | 21:56

toemiee

@Jan.Meeuwenberg. Het zou kunnen aan het einde aan de ij-zijde van een van de perrons, het is iets wat je een keertje ziet, leest en dan niet meer vergeet. Ik heb genoeg plakkaten gezien die bijna verstopt zitten, en toch nog van erg groot belang zijn.

21 juli 2019 | 20:51

Jan.Meeuwenberg.

@johan siemons: Ik denk dat die naam bij veel mensen niet veel zal zeggen, vooral omdat er niet veel van te zien zal kunnen zijn, waar moet je dat dan kunnen zien dat het altijd opvalt?
Als het nou een brug of zo zou zijn, dan zegt het meer, als het goed opvalt, maar in een tunnel?

21 juli 2019 | 15:24

johan siemons

> ik zie de naam priscilla – weer – voorbij komen en denk aan de twee keer die ik ondernomen heb om deze naam ( verbonden aan de spectaculaire operatie over water en onder het CS aanbrengen van het gigantische tunnelstuk met die naam ) ik stelde voor om ergens in de krochten/perrons een bronzen plaatje ( plaquette )  aan te brengen ter herinnering aan die unieke gebeurtenis . dat is dus twee keer afgewezen terwijl de wereldpers er aandacht aan besteedde !  blijf de afwijzing zeer jammer vinden . heeft niets met mijn gevoelens te maken maar wèl met het spektakel .> daarnaast is het filmpje een mooie geheugen-opfrisser  🙂  

21 juli 2019 | 12:54

toemiee

Dankje Priscilla