Afbeelding
donderdag 2 juli 2020

‘Weloverwogen advies’ oeververbindingen: twee bruggen, een voetgangerstunnel, meer ponten – en nog een brug

Hilde Postma

Maarten Bakker, projectbegeleider ´Sprong over het IJ´van de Vervoerregio Amsterdam, noemt het advies van de Commissie D’Hooghe een ‘weloverwogen advies, waar (de regio) Amsterdam en het Rijk mee verder kunnen’. Volgens het advies van de commissie moeten er twee bruggen komen als nieuwe verbindingen over het IJ, op de oostflank en de westflank van de stad. Daarnaast adviseert de commissie een voetgangerstunnel achter CS, een verbreding van de Amsterdamse brug, twee extra ponten – en nog een extra brug(je) van KNSM-eiland naar winkelcentrum Brazilië om aansluiting op de fiets- en ov-corridor over de binnenring (via onder meer de Sarphatistraat) te versoepelen, zodat fietsers makkelijker door kunnen fietsen.

Punt achter discussies

Het omvangrijke advies van voorzitter Alexander D’Hooghe – in het dagelijks leven hoogleraar urbanisatie aan de Universiteit Leuven –  moet een punt zetten achter de jarenlange discussies over een brug over het IJ. Woensdagochtend presenteerde de commissie het advies aan zijn opdrachtgevers: de gemeente Amsterdam en het Rijk. ‘Dit zijn de mogelijke maatregelen voor de komende 30, 40 50 jaar. Het gaat om een inrichtingsplan over het IJ, waar goede afspraken voor moeten worden gemaakt.’

Impressie van een brug aan de oostkant tussen het Azartplein op KNSM-eiland en de Johan van Hasseltweg in Noord.

De tweede brug van de Haparandadam in de Houthavens richting NDSM-werf.

Drie bruggen

De eerste brug die volgens het advies kan worden aangelegd, is die aan de oostkant van de stad. Deze zal vanaf het Azartplein op het KNSM-eiland naar de Johan van Hasseltweg in Noord lopen. De tweede brug leidt van de Haparandadam in de Houthavens richting NDSM-werf. Het advies voorziet ook nog in een derde brug: vanaf KNSM-eiland naar winkelcentrum Brazilië. Op die manier kan de route in het oosten van de stad direct aansluiten op de Czaar Peterstraat en daarmee op de binnenring: de fiets- en ov-corridor, die vanaf de Czaar Peterstraat via de Sarphatistraat en Marnixstraat richting Houthavens loopt. Via de nieuwe bruggen in Oost en West kan de binnenring in Noord worden doorgetrokken en via het Johan van Hasseltkanaal en de Johan van Hasseltweg de cirkel rond maken. Tot slot wordt geadviseerd de Amsterdamsebrug te vernieuwen, te verbreden en beter geschikt te maken voor de doorgaande fietsverbinding tussen IJburg, Zeeburgereiland richting de Binnenring. Ook hier zou voor het openbaar vervoer een kans liggen.

Geen tunnels

Belangrijk argument om niet voor tunnels te kiezen is voor de commissie dat fietsers die van de binnenring komen nu zonder af te stappen de brug op kunnen fietsen. Naar de optie van tunnels is wel langdurig gekeken, maar die zijn binnen het advies uiteindelijk van tafel gegaan, ook vanwege ‘het gevoel van sociale veiligheid: ze zijn te lang en te donker’. De commissie is ook van mening dat de voorgestelde bruggen ‘een economische maar ook iconische waarde’ kunnen hebben voor de uitstraling van de stad Amsterdam, ‘de enige stad in Nederland die met buitenlandse steden de strijd aan kan als het gaat om het aantrekken van talent en kapitaal’.

Via de nieuwe bruggen in Oost en West kan de binnenring in Noord worden doorgetrokken en via het Johan van Hasseltkanaal en de Johan van Hasseltweg de cirkel rond maken.

´Doorfietsbaarheid´

Het advies sluit goed aan op de beleidsdoelen van de Vervoerregio, zegt Maarten Bakker. ‘Wij hebben aan de commissie meegegeven dat we de ‘doorfietsbaarheid’ van belang vinden. Daarom wilden wij – net als Amsterdam – geen tunnel, want dan zouden fietsers moeten afstappen. De locaties van de bruggen sluit goed op ons fietsnetwerk aan. Het zijn prima plekken: op de Oost- en Westflank, en niet in het centrum. Daarmee is er goed gekeken naar regionale fietsverplaatsingen, richting Almere, Purmerend en Zaanstad.’

Genereus

Hoogleraar urbanisatie D’Hooghe adviseert de bruggen ‘genereus in te richten’. Er moet in ieder geval voldoende ruimte op zijn – niet alleen voor de steeds maar groeiende stroom (elektrische) fietsers in de regio, ‘maar als het even kan’ ook voor het openbaar vervoer. ‘De tram kan bij het Azartplein zo de oostbrug op’.  Hij wijst er op dat het bij de aanleg belangrijk is om hiermee rekening te houden – ook als een tram niet direct wordt doorgetrokken – omdat dit een veelomvattend plan is voor de toekomst, en ‘je niet nog eens een extra brug gaat aanleggen’ daarna.

De commissie die het advies opstelde: Larissa van der Lugt, voorzitter Alexander D’Hooghe en Maarten Schmitt,

Maximale winst

De kans ligt er volgens D’Hooghe in ‘het stedelijk netwerk zo te organiseren dat het rendabel wordt’: de maximale winst halen uit geboden oplossingen dus. Maarten Bakker: ‘Wij moeten nu kijken naar hoe we de bruggen in het stedelijk netwerk kunnen inpassen. In Oost eindigt lijn 7 nu bij het Azartplein, die zou kunnen worden doorgetrokken. En in West is het tram 3 die nu eindigt bij de Zoutkeetsgracht, maar die zou straks ook via een brug naar Noord kunnen rijden – net als een van de bussen die daar nu in de buurt rijden. Hier zullen we, samen met Amsterdam, nog goed op moeten studeren.’

Pont Sluisbuurt

D’Hooghe adviseert geen tunnels op de flanken, maar wel een voetgangerstunnel – waar de fiets niet mee mag – achter het Centraal Station om de drukke ponten te ontlasten. Daarmee zou Noord een directe voertgangersingang naar CS krijgen. De commissie adviseert ook de aanleg van een pont tussen Sporenburg en de Sluisbuurt, waar de komende jaren duizenden woningen gebouwd zullen worden. Die staat overigens al op stapel.

Er moeten meer ponten over het IJ komen: op de plek waar ooit de Javabrug gepland was en tussen de Sluisbuurt en Sporenburg volgens de adviescommissie.

Felle meningsverschillen

Ook wordt er een pont op de kop van het Java-eiland naar Noord geadviseerd: op de plek waar ooit de Javabrug gepland was. Dit plan kwam nooit van de grond door felle meningsverschillen tussen het Rijk, Amsterdam en de provincie. Rijkswaterstaat meende dat de scheepvaart daarmee in het gedrang zou komen. Om aan eventuele bezwaren tegemoet te komen, moeten de bruggen volgens de commissie 12,5 meter hoog zijn. Voor schepen die daar toch niet onderdoor kunnen, moeten de bruggen open kunnen. In het plan zal de Passengers Terminal weg moeten van zijn huidige plek aan de Piet Heinkade, omdat cruiseschepen niet langs de brug aan de westkant zullen kunnen.

Maarten Bakker, projectbegeleider ´Sprong over het IJ´van de Vervoerregio Amsterdam: ‘Dit is een weloverwogen advies, waar (de regio) Amsterdam en het Rijk mee verder kunnen’.

Handreiking

Na de zomer zal de Vervoerregio – net als alle andere partijen – met een formele reactie komen. Maarten Bakker: ‘Ik hoop dat zowel Amsterdam als het Rijk dit advies als een handreiking zien. Als dat zo is, dan zou er in het najaar een overeenkomst kunnen worden gesloten tussen het Rijk en de regio.´

Wethouder Marieke van Doorninck van Amsterdam heeft inderdaad aangegeven dat ze verwacht komend najaar afspraken met het Rijk te kunnen maken over een ‘definitief inrichtingsplan voor het IJ’ op basis van dit advies. Maarten Bakker: ‘Het zou helemaal mooi zijn als alle partijen betrokken zijn bij de uitvoering.’

Heeft u vragen? Stel ze hier.

21 juli 2020 | 00:26

Peter Goldstein

Ik snap dit advies niet.
“Naar de optie van tunnels is wel langdurig gekeken, maar die zijn binnen het advies uiteindelijk van tafel gegaan, ook vanwege ‘het gevoel van sociale veiligheid: ze zijn te lang en te donker”.
Maar ook: “D’Hooghe adviseert geen tunnels op de flanken, maar wel een voetgangerstunnel – waar de fiets niet mee mag – achter het Centraal Station om de drukke ponten te ontlasten”.
Geldt het argument van sociale onveiligheid dan alleen voor fietsers en niet voor voetgangers?
En zijn het nou niet juist de fietsers die het meeste gebruik (moeten) maken van- en de meeste ruimte innemen op de ponten?
En als je dan toch kapitalen gaat uitgeen aan een voetgangerstunnel, waarom dan niet gelijk een fietsstrook erin?

9 juli 2020 | 12:52

Tom Kuhlman

worden de beide nieuwe bruggen in Oost en West ook toegankelijk voor autoverkeer?

7 juli 2020 | 15:36

anoniem

@SCNC De hoofdopzet van Overhoeks is vastgelegd in het Stedenbouwkundig Plan Shellterrein uit 2004. Waaronder ‘de Strip’ met hoogbouw, waar nu o.a. die wolkenkrabber met hotel en congrescentrum wordt gebouwd. Ik meen dat in 2008 definitief besloten is Station Sixhaven te schrappen. Gebrek aan kennis van wat er nu uitgevoerd is en wordt was er dus niet, dat is met het Stedenbouwkundig Plan Shellterrein uit 2004 al in hoofdlijnen vastgelegd. Eigenlijk best raar dus.

5 juli 2020 | 09:58

SCNC

@Nicolaas, metrohalte sixhaven is niet geschrapt, deze kan nog altijd vrij simpel worden gerealiseerd. Maar omdat dat deel van noord nog niet in ontwikkeling was anno 2000, was het niet rendabel om er al een metro station te bouwen. Met de kennis van nu had het misschien beter wel meteen gerealiseerd kunnen worden

4 juli 2020 | 22:29

Jan.Meeuwenberg

Wat een gemiste kans dat toen de N/Z lijn aangelegd is er niet een tunnel voor de fietsers onder het IJ aangelegd is nu waren er even plannen om dat alsnog te doen, een argument nu is om dat niet te doen om de factor van de sociale veiligheid, ach als je een tunnel goed verlicht en camera beveiliging mag dat toch geen probleem zijn?
Die bruggen die er waarschijnlijk komen hebben meer onderhoud nodig lijkt mij.

3 juli 2020 | 10:08

Nicolaas

Ik mis in dit concept de extra metrohalte Sixhaven. Is deze geschrapt vanwege de voorgestelde voetgangerstunnel achter CS? Dat zou ik erg jammer vinden. Ik zie liever deze extra metrohalte, plus in plaats van de voetgangerstunnel een fietstunnel op deze zelfde plek.

2 juli 2020 | 23:09

huub

Doe zo snel mogelijk een tunnel vlak bij CS want daar is het ’t drukst. Afstappen is voor fietsers geen enkel probleem steile bruggen wél. Dus dat “doorfietsbaar” in dit artikel is een drogreden. Ook het argument “te lang” deugt niet, de tunnels hoeven niet langer te zijn bruggen en “te donker” lossen we op met verlichting, logisch hè. De pontjes doen het prima en er kunnen er best een paar bij maar géén bruggen en wél 1 tunnel. En tot slot; het begrip “iconisch” verklapt dat alleen gedacht wordt in beelden en niet in oplossingen. Hou op met het brug gedram want waterstaat en de haven zijn tegen daar is niets aan veranderd.

Groeten van een Noorderling die dagelijks met de fiets en pont gaat en zelden met de metro of bus.

2 juli 2020 | 22:58

E. Keissen

En mensen die afhankelijk zijn van een brommobiel? Mag niet over brom/fietspad, niet over de ringweg (snelweg), mag in Amsterdam niet door tunnels (want autoweg) en de pontjes van tegenwoordig zijn te klein en pas je niet meer op. Voor ons blijft het IJ een onneembare horde.

2 juli 2020 | 10:50

anoniem

Ik ben benieuwd wat er daadwerkelijk van terecht komt en wanneer.