Afbeelding
dinsdag 18 september 2018

Vraag van de volger: ‘Waarom zit er een spatie in een aantal stationsnamen?’

Renske van Bers

Op alle Oostlijnstations komen op verschillende plekken voorstellingen en naamaanduidingen op de tegelwanden. Nu viel het een volger op dat er op een aantal plekken een spatie of knik zit, in de stationsnaam. Waarom is dat? We vragen het aan de architect, Maarten Lever.

Maarten: “Om dit goed uit te kunnen leggen moet ik eerst iets vertellen over het materiaal van de wanden. Overal waar de wanden in het originele ontwerp van beton waren, hebben we deze schoongemaakt. De structuur en het materiaal van het beton is hierdoor weer zichtbaar geworden. Dat doet het meest recht aan het ‘brutalistische karakter’ van het oorspronkelijke Oostlijn ontwerp. Maar alle wanden van geschilderd betonsteen zijn vervangen door wanden met geglazuurde tegels die speciaal voor dit project zijn ontwikkeld. Die tegels moesten in onze ontwerpvisie herkenbaar zijn en echt een belangrijk onderdeel worden van de identiteit van de Oostlijn.”

20180909 Update oostlijn [Ge Dubbelman] (5)

Bij Bullewijk geen spatie.

De stationsnamen

Maarten vervolgt: “Aanvankelijk was er eigenlijk geen budget om de stationsnamen op te nemen in het ontwerp. Toch wilden we dit zelf wel heel graag, om te voorkomen dat bij elke ingang bijvoorbeeld een los bordje zou komen. Bovendien hebben juist ook de stationsnamen een sterke link met de herkenbaarheid en identiteit van de stations. Daarom hebben we de stationsnamen in het tegelwerk opgenomen en de letters afgestemd op de maat van de tegels. Zo konden we met geringe meerkosten de stationsnamen meenemen in het productieproces van de tegels, die we toch al moesten maken en aanbrengen.”

Doel

Het doel van het team van Maarten was om steeds zo min mogelijk sjablonen en typen te hoeven gebruiken. Maarten: “De E en de S, in ‘Weesperplein’ bijvoorbeeld, zijn opgebouwd uit dezelfde (vier) sjabloontegels. Wel hebben we op een bepaald moment moeten besluiten boven- en ondergronds een ‘verschillend’ alfabet toe te passen. Er zijn dus eigenlijk twéé alfabetten ontworpen, maar wel twee alfabetten die heel veel op elkaar lijken. Kunstenaar René Knip was verantwoordelijk voor deze lettertypes en samen hebben we de posities van de stationsnamen bepaald.”

20180909 Update oostlijn [Ge Dubbelman] (1)

Ook de Nieuwmarkt heeft ene spatie...

Keuzes

Welke keuzes zijn daarbij gemaakt? Maarten: “De letters zijn afgestemd op de tegelmaat en moesten groot genoeg zijn om van een afstand te kunnen lezen. Voor de meeste entrees konden we gemakkelijk tegelvlakken vinden waar de stationsnaam in één geheel op paste. Bij een aantal entrees was het echt precisiewerk. En op een aantal plekken moesten we wat vrijer omgaan met de plaatsing: omdat we de originele betonnen wanden goed wilden laten terugkomen, dus niet betegelen, en omdat de maat van de letters was gebaseerd op de tegelmaat.”

20180909 Update oostlijn [Ge Dubbelman] (4)

De tegels werden speciaal ontworpen en gebakken voor de renovatie van de Oostlijn.

Waarom spaties?

Dit resulteerde dus ook in spaties in sommige stationsnamen, zoals bij station Weesperplein. Maarten legt uit: “Wij moesten de stationsnaam bij deze specifieke toegang opknippen, om de typische, getrapte betonnen vorm die bij deze ingang door de oorspronkelijke architecten is ontworpen in ere te houden. We konden de stationsnaam niet verder naar links opschuiven, omdat de wand daar in een bocht loopt en de tegels daar niet goed passen. Er zouden op die plek dan heel veel gesneden tegels in de stationsnaam komen, iets wat we echt niet wilden. Ditzeldfe geldt ook voor de andere stationamen met spaties.”

Intensief zitten schetsen

Maarten: “We hebben alle stationsnamen tegel voor tegel uitgetekend en samen met René Knip voor iedere toegang intensief zitten schetsen. Er is dus in ieder geval door ons als ontwerpteam goed naar gekeken! We hopen dat een buitenstaander begrijpt dat de stationsnamen hier een onderdeel vormen van de architectuur en dat de reiziger ‘Weesp erplein’ toch als Weesperplein leest. Persoonlijk vind ik het juist mooi dat de nieuwe toevoegingen die we doen, af en toe plaats maken voor iets dat er al veel langer is; dat de gelaagdheid, van oud en nieuw, daar ‘letterlijk’ leesbaar is.”

Heeft u vragen? Stel ze hier.

9 oktober 2018 | 05:39

Remko

@Martijn Roos: eens. En snel, deze maand nog. En laat degenen die dit zo besloten hebben ervoor betalen!

2 oktober 2018 | 16:38

Ik

Sorry maar vind het echt lelijk staan. Leest niet lekker en krijg de kriebels van de rare afgekapte woorden. 

1 oktober 2018 | 22:26

Metrofan

@Martijn Roos: Ja het ziet er dom uit.

1 oktober 2018 | 17:21

Martijn Roos

Erg dom. Dit moet wat mij betreft anders. Ziet er niet uit zo. Aan het werk, alles uitslijpen, en opnieuw betegelen, zodat de stationsnamen, wel leesbaar zijn zoals het hoort!

1 oktober 2018 | 10:00

Remko

De onderbrekingen in de stationsnamen zijn erg lelijk en maken de namen moeilijk leesbaar. Degenen die dit besloten hebben zijn [x] ongeschikt.

26 september 2018 | 19:39

Jan Meeuwenberg

@foxy: Alsof ik je oom hoor praten, grappig hoe dat zich voortzet. Heeft je oom je de mooie foto laten zien waarop ik samen met hem op de foto staat bij de roltrappen met op de achtergrond het kunstwerk van Ramses? Dat was een van de mooie momenten in al die jaren van de bouw. Ook een mooi moment was de fotoshoot in de tunnel voorstellende de Nachtwacht, ach wat zijn er toch mooie dingen gebeurt in al die jaren. Ik ben nog steeds blij dat ik het een en ander heb mogen en kunnen meemaken. wat een prachtige tijd al die jaren van de bouw van de N/Z-lijn.

25 september 2018 | 10:28

foxy

Mijn oom had een hele alinea nodig gehad met allemaal wollige taal, voor die paar zinnen.  Ik ben meer van de directe taal.  Lekker klappen uitdelen.  Da’s pas kicken. 

1 oktober 2018 | 08:41

Renske van Bers

@D’ouwe vos 3.0 🙂

25 september 2018 | 10:24

foxy

Weg met dat vreselijke beton brut ( beton-brut ? ) ;  overal die mooie glimmende tegels tegen de muren; en je bent van dat hele gedoe met die maffe tekst-afbrekingen af.  

Totaal gestoord.   En ook weg met dat warrige GVB-mens van Huffelen.  Totaal ongeschikt om een grote organisatie te leiden. 

1 oktober 2018 | 08:41

Renske van Bers

@Foxy, boem! Hij is terug 🙂

23 september 2018 | 13:57

Maarten

@Eric: volgens mij ben je alweer toe aan vakantie.

22 september 2018 | 19:37

Eric

Tsja, persoonlijk vind ik het een oplossing gemaakt door een team van debielen. Dat van die debielen, daar is door mij en mijn team zeer goed over nagedacht. Dat jullie niet denken dat een spontane reactie is of zo. 

22 september 2018 | 16:21

Len

Hallo,

Dit alles is allemaal leuk en aardig maar als docent Nederlands krijg ik er de kriebels van 🙂

Zet dan: 

Weesper plein ipv Weesp erplein

Nieuw markt ipv Nieuwma rkt

Waterloo plein ipv Water looplein

Niet enkel mooier (rkt!?) maar ook correcter en minder verwarrend. Wat is een Looplein? Wat is een Erplein? En is een Nieuwma soms een nieuwe moeder?

 

1 oktober 2018 | 08:53

Renske van Bers

@Len, Nieuwma 🙂

19 september 2018 | 11:17

j.siemons

@Alain
tja , die hoofdletters hè ? in het verleden heb ik hier al meer malen uitgelegd dat de taalgevoelswaarde van e-mail ( streepje!) aan de lage , dito , kant bij mij zit als bij het gebruik van telex . makkelijk/snel en zonder poespas .
🙂 !

19 september 2018 | 11:06

Alain

@j.siemons
Jij bent nog niet eens toe aan de hoofdletters, dus nu niet gaan lopen mauwen over streepjes alstublieft dankuwel.

😉

19 september 2018 | 10:52

j.siemons

@Alain
sorry alain ,
maar ik plaats een oproep hiermee aan alle volgers ( ha,ha) die met de spatie in hun maag zitten : zijn wij klaar met de”spatie” ? fijn ! dan inderdaad naar het volgende onderwerp ; het boren van een nieuw tunnel-traject . zien jullie het streepje staan . ik plaats op eigen gezag wel eens meer een trait d’union / streepje / verbindingsteken . omwille de leesbaarheid van een lang woord . interessant hè ?

19 september 2018 | 07:43

Alain

@Maarten
En dan te bedenken dat station Van der Madeweg helemaal niet bij het centrum van Duivendrecht ligt. Voorzover je daar al van kunt spreken: ik heb er 10 jaar in gewoond, maar echt als het bruisend middelpunt van allerlei spannende ontwikkelingen voelde het bepaald niet.

Wel lekker groen wonen.

19 september 2018 | 00:01

Metrofan.

@Alain: Ach ik blijf hopen dat er nog interessante dingen gaan gebeuren, maar dat zal tegenvallen denk ik. Als de boormachine weer opgestart zou worden dan zou dat weer interessant zijn, of nog een oversteek (onder) het IJ. Maar om je nou druk te moeten maken over de aankleding van een station bijvoorbeeld, daar wordt ik niet warm van.
Ik zal over een tijdje eens kijken of er toch nog interessante zaken lopen in Amsterdam.

18 september 2018 | 23:35

Maarten

Ik denk dat het probleem “Diemen-Zuid” terug te voeren is op het feit dat het metrostation ouder is dan het treinstation dat ernaast ligt. Toen het treinstation werd geopend kreeg dat station de naam van het naastgelegen metrostation, maar werden wel de NS-spelregels toegepast. Dat heeft blijkbaar zo’n invloed gehad op vormgevers dat ook het metrostation langzaam van naam veranderde, in ieder geval op de borden en plattegronden van Mijksenaar.

Overigens was er eerder al eens een streepjesgate: het oorspronkelijke metrostation Duivendrecht werd met de opening van het treinstation Duivendrecht in 1993 hernoemd tot “Van der Madeweg” met op de perronborden de toevoeging “Duivendrecht-Centrum.” “Centrum” is geen windrichting, dus dat streepje hoort daar niet. Station “Amstelveen Centrum” was toen net twee jaar oud, maar dat station heeft geen streepje, zoals je inderdaad zou verwachten.

18 september 2018 | 20:18

Alain

@Metrofan. (Jan. voor vrienden):
Je doet me een beetje denken aan een oom van me. Altijd maar schelden op de tv over de kwaliteit van de programma’s, en dat allemaal van zijn belastingcenten.

Maar ondertussen wel blijven kijken.

18 september 2018 | 20:07

Metrofan.

@Alain: Ach wat een drukte om niets, wat mis ik de tijd dat de N/Z-lijn nog gebouwd werd, toen
was ik dagelijks benieuwd wat er weer voor interessants te lezen was, maar waar gaat het nu nog over? Er werd toen ook wel over spelfouten gezeurd enzo, maar er gebeurden toen wel interessante dingen, zoals het boorwerk en de passage van het IJ. en veel meer. Leg nog maar een N/Z-lijn aan naast de huidige, dan is het weer interessant.

18 september 2018 | 19:32

n-evo

@Rob Hageman (Woordvoerder GVB) Er is hier ook nog een discussie gaande over GVB’s inconsequente vormgeving: overal een ander lettertype, schermstijl (metro vs tram/bus), etc. Gaat het bedrijf ook in die hoek nog flinke verbeteringen doorvoeren om tot iets consistents te komen?

Een ander puntje is het lijnkleurengebruik van de trams. Voertuigen hebben onbegrijpelijke symbolen die stammen uit de oertijd en lijnkleuren op kaarten die daar niet mee overeen komen. Iets dat begin vorige eeuw trouwens nog wel mogelijk was. Daarbij heeft iedere tramlijn spontaan een andere kleur op de kaart als het designbureau weer een ander ideetje heeft. Wordt het niet eens tijd om iedere tramlijn een standaard kleur mee te geven en die netjes overal weer te geven: op de displays van de trams, haltes, informatiesystemen, online, noem maar op. Je geeft zo iedere lijn een direct herkenbare huisstijl. Vergelijkbaar met wat de metro al heeft. In heel wat Europese steden is dit de normaalste zaak van de wereld.

In de hoop een keer een inhoudelijke reactie te krijgen van GVB over deze kwesties. 🙂

18 september 2018 | 17:45

Alain

@Rob Hageman (Woordvoerder GVB)
Het station heeft tot de naamswijziging toch echt ‘Tilburg West’ geheten. Zonder streepje. Sinds 1969. Koppeltekens gebruikt NS alleen voor stations met dubbele plaatsnamen, of als dat koppelteken al in de plaatsnaam zit.

Maar goed, ik heb het balletje nu opgegooid, kijken waar het gaat vallen en hoe het dan verder rolt. Renske kennende zal ze op haar strepen gaan staan om een bevredigend antwoord te krijgen.

19 september 2018 | 11:20

Renske van Bers

@Alain, no pressure 🙂

18 september 2018 | 17:25

Karel de Jong

@Thomas Krause Klopt wat betreft de naamgeving van NS-stations, maar het metrostation was al in gebruik lang voordat de NS er stopte, en is dus vernoemd naar de wijk Diemen-Zuid (net als Venserpolder naar de wijk Venserpolder) en niet naar het net-niet-gelijknamige Zuidstation van Diemen. Het GVB heeft dus vanaf de opening altijd consequent Diemen-Zuid gehanteerd. Nou had het streepje bij het GVB natuurlijk consequent verwijderd moeten worden toen het NS-station Diemen Zuid er naast opende, maar tot op de dag van vandaag worden met en zonder streepje nog steeds naast elkaar gebruikt omdat het verschil nauwelijks opvalt en eigenlijk te klein is om je echt over op te winden.

18 september 2018 | 16:28

Thomas Krause

Rob: Onzin. Bij NS komt het streepje alleen maar voor als het gaat om twee gemeentes: Naarden-Bussum. Heemstede-Aerdenhout. Het was “Tilburg West”, nu “Tilburg Universiteit”. Bij de NS denken ze hier namelijk wel over na.

18 september 2018 | 16:13

Rob Hageman (Woordvoerder GVB)

@n-evo Daar heb je, qua streepje, een punt. Eigenlijk doen we het alleen bij Diemen-Zuid goed. Er is Velsen Zuid, Gelderlandplein Oost en Diemen Noord. Dat is niet alleen bij ons zo. Bij NS komt het ook voor. Rotterdam Noord, maar Tilburg-West. Omdat je het niet uitspreekt mist niemand het streepje, maar het hoort er wel degelijk tussen.

18 september 2018 | 14:56

n-evo

@Rob Hageman Waarom wordt de juiste spelling niet overal consistent toegepast?

18 september 2018 | 14:56

Metrofan.

@Alain: LEKKER BELANGRIJK.

18 september 2018 | 14:54

Alain

@Rob Hageman (Woordvoerder GVB)
Dat is interessant. Ik dacht altijd dat GVB voor dit station de schrijfwijze van de gelijknamige wijk had aangehouden (iets wat overigens niet consequent gebeurt – zie de naam van het eindpunt van lijn 44 in hetzelfde Diemen).

En eigenlijk was mijn ‘vraag achter de vraag’ niet zozeer wat nu ‘goed’ is en wat ‘fout’, maar vooral waarom de beide schrijfwijzen – met koppelteken en zonder – naast elkaar bestaan? En vooral: waarom die versie zonder koppelteken gebroederlijk naast de versie met koppelteken kan bestaan om het metrostation mee aan te duiden (voor met: zie alle uitingen van GVB; voor zonder: zie de nieuwe Mijksenaarborden)?

Ik denk dat die vraag uiteindelijk aan meer partijen dan alleen GVB gesteld zal moeten worden. Misschien te beginnen bij Mijksenaar zelf…

18 september 2018 | 14:13

Rob Hageman (Woordvoerder GVB)

@Alain “Diemen-Zuid” is volgens de officiële spellingregels met een streepje. Als de windrichting voor of achter de naam wordt geplaatst, komt er een streepje.

18 september 2018 | 11:22

Alain

@Renske van Bers, Vervoerregio Amsterdam
Dat waag ik te betwijfelen. Op een forum waaraan ik deelneem speelt deze discussie nu, en daar heb ik ook een mogelijke reconstructie van het waarom in opgeschreven. GVB heeft het altijd consequent mét een koppelteken geschreven. Pas sinds Mijksenaar om de hoek kwam kijken is die schrijfwijze zonder koppelteken erbij gekomen. En laten we niet vergeten dat jullie (oude?) dienst ook een vinger in de pap heeft gehad.

18 september 2018 | 11:26

Renske van Bers

@Alain, ik hoop dat ik kan voorzien in een antwoord, ik ga het proberen iig! Groet, Renske

18 september 2018 | 10:54

Leo

Ik vind het wel een grappig speels accent. Leuk dat er zo’n verhaal achter zit en dat het niet gewoon een foutje van een tegelzetter is.

18 september 2018 | 11:16

Renske van Bers

@Leo, dat zou wat zijn 🙂 Groet, Renske

18 september 2018 | 10:45

Alain

Ik heb nog wel een vergelijkbare vraag: waarom schrijft GVB consequent ‘Diemen-Zuid’, maar Mijksenaar consequent ‘Diemen Zuid’? Dat laatste zou niet zo’n punt zijn, ware het niet dat datzelfde Mijksenaar het metrokaartje heeft ontworpen en inmiddels ook de bebording en lijnplattegronden op de perrons.

18 september 2018 | 11:15

Renske van Bers

@Alain, ik leg je vraag voor aan een collega. Groet, Renske

18 september 2018 | 11:16

Renske van Bers

@Alain, hoewel ik denk dat dit dus echt een vraag voor GVB is… Groet, Renske

Wil je dit bericht delen?