Afbeelding
dinsdag 22 oktober 2019

Over oude sporen en verdwenen stations: Spoorbrug Westerdok

Iris van Gelder

In de serie ‘Over oude sporen en verdwenen stations’ besteden we aandacht aan ‘vroegah’. In deze aflevering kijken we naar de spoorbrug Westerdok – ook wel bekend als brugnummer 19s – waar goederen over vervoerd werden naar het emplacement op het Westerdokseiland.

Door de groei van het railverkeer en de uitbreiding van de haven werd het Westerdokseiland vergroot. Hiervoor was ook een nieuwe verbinding nodig met het Centraal Station, deze verbinding kwam in de vorm van een draaispoorbrug. In 1922 is de brug klaar voor gebruik en rijden de treinen met hun goederen over een dubbelspoor van het Centraal Station naar het emplacement op het Westerdokseiland.

Het Westerdokseiland, gelegen tussen het Westerdok en het IJ, ontstond in 1832 door de aanleg van de Westerdoksdam.

Pieter Joosting

De brug werd ontworpen door ir. Pieter Joosting, hoofd bruggenbouw bij de NS, beroemd om zijn behendige systemen. Zijn draaibruggen hadden namelijk een korte en een lange arm. Door de plaatsing van een contragewicht waren de armen optimaal in balans en daardoor een stuk minder kwetsbaar. Pieter Joosting is overigens vooral bekend geworden door zijn Rotterdamse Hefbrug.

Het emplacement aan de Westerdoksdijk rond 1900. Op de achtergrond zie je een toenmalig kantoorgebouw op het Stenen Hoofd.

Verloren

In de jaren ‘80 verdwijnt het goederenvervoer, de brug wordt steeds minder gebruikt en de NS gebruikt het emplacement nog voornamelijk als opstelterrein. Hoewel de skyline van het Westerdok nu gedomineerd wordt door architectonische hoogstandjes, lag het ‘eiland’ er destijds verloren bij. En dat hier jaren later peperdure appartementen zouden verrijzen, leek toen ondenkbaar.

De draaispoorbrug in zijn originele staat in 2005 met als achtergrond de nieuwe woonwijk in aanbouw. Beeld: Schoenmakers, S. (Selma), Beeldbank Stadsarchief Amsterdam

Behouden

Hoe troosteloos de boel er ook uitzag, het blijft een toplocatie, zo aan de rand van het centrum. In 1996 koopt gemeente Amsterdam het emplacement en de draaispoorbrug van de NS. Ontwikkelaars toveren het gebied vervolgens om in een gerieflijke woonwijk. De brug staat dan ook op het lijstje om gesloopt te worden. Door protest van de buurt blijft de brug behouden als bijzonder object en wordt er een nieuwe bestemming voor gezocht.

Tegenwoordig huist restaurant Wolf 'op' de brug.

Restaurant

De brug mag aangepast worden, maar er gelden wel strenge criteria voor de constructie van bouw op de brug. Zo moet de brug herkenbaar blijven en kan de opbouw niet te zwaar zijn, omdat de dragers alleen het gewicht van de brug zelf kunnen dragen. Drie plannen werden uiteindelijk aangedragen. Het winnende idee betreft een restaurant op de brug, waarbij het oorspronkelijke ontwerp van de brug fier overeind blijft. Inmiddels hebben diverse restaurateurs een poging gewaagd en lijkt het huidige Wolf een culinair blijvertje te zijn.

Heeft u vragen? Stel ze hier.

24 oktober 2019 | 12:07

wim

Toch had ik liever gezien dat deze draaibrug als “ornament” op zich (dus zonder enkele andere functie) bewaard was gebleven.  

Is de stad zo arm, dat ze niet zonder de huur kunnen?

Een restaurant in een leegstaande hal of kerk is wat anders. Een gebouw, waar niemand meer binnengaat, is doods en triest. Hoewel ik ook dan pleit voor terughoudendheid als het gaat om aanbouwsels, opbouwsels of inbouwels.

24 oktober 2019 | 08:48

Han Schomakers

@ Iris: Leuk bericht! Lekker uitgebreid, mooie foto’s en fijn om te lezen. Ga vooral zo door!

24 oktober 2019 | 09:23

Iris van Gelder

Bedankt Han!

24 oktober 2019 | 00:37

Jan.Meeuwenberg

Ik vind het slim gevonden om de brug op deze manier te behouden.

Ach wat de een maar niets vind kan een ander anders over denken

Bij Vianen licht nog steeds een oude boogbrug die al jaren buiten bedrijf is

Rijkswaterstaat had die brug al jaren geleden willen slopen, er zijn verschillende ideen geweest om die brug ergens voor te gebruiken, oa om er een restaurant in te maken.

dus tussen de bogen, het zou zonde zijn als die brug toch gesloopt wordt, maar ja het zal onderhouden moeten worden, net zoals de Westerdok maar alles maar slopen is niet altijd nodig.

23 oktober 2019 | 22:05

n-evo

Ik vind juist dat de originele uitstraling van de draaibrug nog erg goed zichtbaar is. Doet niks af wat mij betreft. Ik heb het altijd leuk gevonden dat ze de brug op deze manier een nieuw leven hebben kunnen geven. Vergelijkbaar met het kantoorgebouw op het kraanspoor in Noord. 👍

23 oktober 2019 | 16:16

johan siemons

@wim………ik begrijp zulke reacties niet . wat wilt u dan ? wij lezen toch dat er een bouwkundige belemmering is . en er is toch gekozen uit drie voorstellen . heeft u een beter voorstel èn geld voor het door u bedachte idee/voorstel ?

23 oktober 2019 | 15:59

wim

Dat hele gebied is echt mooi geworden. Ook goed dat die draaibrug behouden is gebleven. Wel jammer dat er een restaurant op moest komen. Sorry, “Wolf”, maar de opbouw schaadt het aanzien van de oorspronkelijke draaibrug.

23 oktober 2019 | 10:46

Jan-Kees Verschuure

Wat een leuk stuk. Dit wist ik nog niet.