Afbeelding
dinsdag 26 februari 2019

De logistieke puzzel van een Zero Emissie-dienstregeling

Renske van Bers

We verheugen ons erop: de vloot van 31 Zero Emissie-bussen die, dankzij een samenwerking van GVB, de Vervoerregio en de gemeente Amsterdam, volgend jaar op de lijnen 15, 22 en 36 gaat rijden. Maar voordat het zover is, moet het team van GVB’s Diana Pikkert – wiskundige en vervoerontwikkelaar – vol aan de bak. Diana: “Omdat de elektrische bussen tussendoor opgeladen moeten worden, is de dienstregeling een logistieke Rubiks Kubus­­­­­­­­.”

door Hilde Postma

Het grootste verschil met de huidige dieselbussen is uiteraard dat de laatste de hele dag kunnen doorrijden op een volle tank. “Dat is met de Zero Emissie-bussen niet het geval”, vertelt Diana. “Het is prachtig dat ze uitstootvrij rijden, maar je moet ze tussendoor wel regelmatig uit de dienstregeling halen om weer op te laden. Daarbij houd je ook rekening met een marge; de bussen mogen niet helemaal leeg zijn, op het moment dat ze weer nieuwe energie krijgen. En als het koud is verbruiken de bussen meer energie dan wanneer het buiten warm is. Het energieverbruik van de bus is namelijk geen vast gegeven, hier moeten we dus rekening mee houden. Een voorbeeld? Nou, bij een dieselbus produceert de motor veel restwarmte die vervolgens weer gebruikt wordt voor de verwarming van de bus. De nieuwe Zero Emissie-bus wordt elektrisch verwarmd, waarbij we de batterij aanspreken om de bus te verwarmen. De batterij zal – zeker als het koud is – daardoor regelmatig bijgevuld moeten worden.”

Impression exterior design Citea SLF-120 Electric

Impressiebeeld van de Citea SLF-120 Electric .
De eerste lichting van de 31 elektrische bussen - met een optie op maximaal 69 extra bussen - werkt op basis van stilstaand laden (‘Opportunity Charging’). Het batterijpakket van de bus wordt ’s nachts in GVB’s Garage West via stallingsladers (ook wel langzaamladers genoemd) geladen. Overdag worden ze bijgeladen via de snelladers op 7 laadpunten bij Sloterdijk.

Opladen in de daluren

Diana vervolgt: “De Zero Emissie-bussen zijn, voordat de spits start, allemaal volledig opgeladen. Dit gebeurt ‘s nachts in de stalling en overdag bij speciaal gebouwde 7 laadpunten op Sloterdijk, waar de buslijnen 15, 22 en 36 ook hun eind/starthalte hebben. Hierdoor is het mogelijk dat alle bussen in de spits beschikbaar zijn voor de reiziger, net als in de huidige situatie. In de daluren wordt het overschot aan bussen vervolgens gebruikt om op te laden. We hoeven dus geen extra Zero Emissie-bussen aan te schaffen om dezelfde dienstverlening aan te bieden als nu het geval is.”

Bus Waterland featured

In Amsterdam mogen vanaf 2025 helemaal geen nieuwe dieselbussen meer instromen en het is de bedoeling dat in 2025 alle bussen emissievrij rijden. Voor de regio is het streven dat er na 2025 geen nieuwe dieselbussen meer instromen en al het OV busvervoer na 2030 volledig emissievrij is.

Limp home

En wat als de bussen onverhoopt toch zonder energie komen te zitten? Diana lacht: “Nou, dat is niet zo mooi, maar gelukkig is er dan nog een soort noodoplossing die ze in het Engels ook wel ‘limp home’ noemen. Met het laatste beetje energie in de batterij kun je dan nog net een stukje rijden, waarbij je wel heel langzaam gaat en alle niet-noodzakelijke systemen, zoals de verwarming en binnenverlichting, zijn uitgeschakeld om zo min mogelijk energie te gebruiken. Maar laten we ervan uitgaan dat dat niet gebeurt! ­­­­­­­­­­­­­De bedoeling is dat we in de reguliere dienstregeling genoeg buffer creëren, zodat deze ook goed gereden kan worden als het bijvoorbeeld erg koud is, of er een verstoring op de route is. Onze buschauffeurs krijgen daarbij een speciale opleiding, omdat het rijden met een Zero Emissie-bus toch aanvullende en andere vaardigheden vergt, dan het rijden op diesel. Zo leren de buschauffeurs zo zuinig mogelijk te rijden, goed te letten op de meter die aangeeft hoeveel energie er nog is en heel strak te rijden volgens de dienstregeling én op te laden.”

Moment suprême

De uitdaging zit ‘m vooral ook in het feit dat de reizigers in principe niet mogen merken dat ze straks in andere bussen zitten. Diana: “Nou, ze mogen natuurlijk wel genieten van het feit dat de Zero Emissie-bussen supersoepel rijden, schoner, duurzamer en veel stiller zijn, maar het mag niet gebeuren dat er bussen uitvallen omdat wij onze zaken logistiek niet op orde hebben.” Sprake van een ruime gewenningsfase voor Diana’s planningsteam is er overigens niet. Diana: “Nee, ondanks dat GVB alles uitgebreid gaat testen en er een proefbedrijf komt, vindt ons moment suprême plaats als de drie lijnen volledig elektrisch rijden. Pas dan weten we of we ons huiswerk goed gedaan hebben. Daarom zijn we nu dus ook al zo hard bezig met de logistieke planning; straks moet alles tot in de puntjes geregeld zijn. Voor onze reizigers én onze buschauffeurs.”

Heeft u vragen? Stel ze hier.

28 februari 2019 | 15:40

n-evo

Renske en het mysterie van de verdwenen reacties

?

4 maart 2019 | 11:43

Renske van Bers

Ook dat:)

27 februari 2019 | 16:01

n-evo

@Renske van Bers Thnx, maar daar missen de laatste reacties die je op de hoofdpagina wel voorbij ziet komen. 🙂

27 februari 2019 | 16:02

Renske van Bers

@N-evo whoooo… duister… ik vraag even na hoe het zit:)

27 februari 2019 | 14:29

johan siemons

@Pim……ik reageer hierop ; een mens moet ergens beginnen ! ?

27 februari 2019 | 13:29

Pim

Is ‘Zero Emission’ niet misleidend? 

Slechts een heel klein percentage van de energie wordt door zonnepanelen en windmolens opgewekt. ‘Groene’ en ‘vervuilende’ energie komen op het zelfde stroomnetwerk.

Dus de busritten worden voornamelijk mogelijk gemaakt door het verbranden van kolen, dat veel CO^2 uitstoot.  

4 maart 2019 | 11:48

Renske van Bers

@Pim, hierbij het antwoord van GVB:
Deze elektrische bussen zijn volledig CO2-uitstootvrij, ook de verwarming. GVB neemt enkel groene stroom af voor zijn voertuigen en deze elektrische bussen gaan straks zelfs op donkergroene stroom rijden. GVB heeft een energiecontract met Nuon/Vattenfall afgesloten. Vanaf 1 januari 2019 leveren zij aan GVB groene stroom die voor 100% uit eigen land komt, en windmolens uit o.a. het park Slufterdam worden speciaal voor GVB ingezet. De groene stroom is dus herleidbaar en additioneel. In dit artikel kun je daar meer over lezen. En in dit artikel kun je alles lezen over de groene ambities van GVB (vanaf 2020 klimaatneutraal) met infographic.
Groet, Renske

27 februari 2019 | 10:03

n-evo

Hoe kom je bij het artikel “Het Openbaar Vervoer van, naar en in Amsterdam is veranderd”? Ik zie mensen daar dingen posten, maar de link is nooit klikbaar. In de zoekfunctie komt ie niet naar boven. Via Google krijg ik een gelijknamig artikel maar missen alle recensie reacties. Een soort spookartikel. ?

27 februari 2019 | 15:49

Renske van Bers

@N-evo, deze pagina vind je hier: https://wijnemenjemee.nl/lijnennet/over/. Groet, Renske

26 februari 2019 | 21:25

albert

@Arie van Staveren, volgens de website http://www.9292ov.nl zal het ongeveer 40 minuten duren, inclusief looptijd. Het is een ritje met de Metro (richting Centraal) met een overstap op tram 1(richting Osdorp).
deze website kan je voor heel Nederland gebruiken. Kaartjes bestaan niet in Nederland, je moet een OV-chipkaart kopen (in automaten of verkooppunten) en daarop een saldo voor de reis opladen. Dan bij iedere instap EN UITSTAP van ieder voertuig in/uitchecken.

26 februari 2019 | 20:43

Chris

Als reiziger bij Connexxion merk ik dat de verwarming gewoon uit staat bij de electrische vloot. Zal energie besparen maar comfortabel is anders. 

26 februari 2019 | 17:17

johan siemons

@Nico Stibbe …..ja nico , daarom had ik bij het snel-laden ook een vraagteken gezet omdat ik bij de omschrijvingen van de huidige elektrische stand van zaken geen duidelijk beeld krijg van het fenomeen (snel)-laden en de gevolgtrekkingen daarbij 🙂

26 februari 2019 | 16:45

Nico Stibbe

Johan, dat is correct voor de klassieke accu. Kromtrekkende platen als je er te veel stroom op zet als ze leeg zijn.. maar wordt er bij de hybride en volledige electrische auto/bus nog wel van deze klassieke accuus gebruik gemaakt ? of wordt er van een nieuw type accu gebruik gemaakt, temeer daar ze op/in het dak meegevoerd worden (topzwaar). En helpt het niet een handje ook nog een zonnepaneel neer te leggen?

27 februari 2019 | 15:53

Renske van Bers

@Nico, ik leg je vraag voor aan GVB. Groet, Renske

26 februari 2019 | 16:09

johan siemons

ik was – qua dienstplicht – van de lichting 56-4 , augustus dus . bij de verbindingstroepen . dus veel elektra . ik leerde dat een accu volledig wordt opgeladen als dat langzaam gebeurt . er werd uitgelegd dat er aan snel laden een nadeel kleeft ; niet geheel opgeladen dus . dit lijkt nog steeds zo te werken (?) . dus aan de hongaarse kubus zit nog een venijnig extra vlakje ! 

26 februari 2019 | 15:34

Arie van Staveren

Waarom duurt het zo lang voordat alle GVB bussen electrisch zijn? Financiering? Onvoldoende fabricage capaciteit? Niet tijdig besteld?

27 februari 2019 | 15:51

Renske van Bers

@Arie, ik vraag het na. Groet, Renske

4 maart 2019 | 11:51

Renske van Bers

@Arie, hierbij het antwoord van GVB. Groet, Renske

De bussen in Amsterdam worden volgens regulier in- en uitstroomschema vervangen. Dit heeft ook alles te maken met de afschrijving op de voertuigen. Overigens geldt voor GVB dat in de periode tot 2025 bijna de gehele busvloot aan vervanging toe is. Voor GVB geldt verder dat de aanschaf van deze nieuwe bussen valt binnen de lopende concessie (waarin immers dieselbussen voorzien waren), en daarom eerst over financiering gesproken moest worden. Daarbij komt dat de ruimtelijke inpassing binnen een stad als Amsterdam ook tijdrovender en meer complex is. Er wordt daarom voor dit hele project nauw samengewerkt door GVB, gemeente Amsterdam, en Vervoerregio. Want het is bijvoorbeeld niet alleen de elektrische bussen kopen en laten rijden, er moet ook laadinfrastructuur in de openbare ruimte komen, en al deze zaken moeten bekostigd worden. Gezamenlijk is ook onderzocht welk systeem voor uitstootvrije bussen het beste bij Amsterdam past. En wat haalbaar, betaalbaar en inpasbaar is. GVB, gemeente en Vervoerregio zijn blij dat gezamenlijk nu begonnen is met het verder verduurzamen van ons openbaar vervoer. In dit artikel kun je meer lezen over de keuze van leverancier en type bus.

26 februari 2019 | 13:18

n-evo

“…en veel stiller zijn”

Dat laatste valt binnen ín de bus flink tegen bij de elektrische VDL Citea’s van Connexxion, en huidige diesel Citea’s van GVB. Het blazen van de verwarming en airco maakt erg veel lawaai, tot het oncomfortabele aan toe. Ik hoop dat het bij de nieuwe bussen van GVB minder is, maar alle Citea’s die hier tot nu toe rondrijden lijken er last van te hebben.

Wil je dit bericht delen?